Suyabatmaz Demirel Mimarlık

Arif Suyabatmaz, Hakan Demirel

Ekip E. Yazkurt, O. Ülgen, G. Ersel, A. Yıldırım, E. Yılmaz, M. Gören, G. Bayar, S.Uncu

Müşteri İstanbul Büyükşehir Belediyesi

Yer İstanbul/Türkiye

Ebat 27.000 m2

Geçmişte Dolmabahçe Sarayı ve Yıldız Sarayı gibi iki önemli yönetim merkezine ev sahipliği yapan Beşiktaş semti, günümüzde yalnızca İstanbul’un tarihi bir semti olarak anılamayacak kadar büyük bir öneme sahiptir. Halen şehrin çok büyük bir nüfusunu barındırmakla beraber şehrin önemli çekim noktalarından Beyoğlu, Nişantaşı ve Şişli semtleri ile yakın ilişki içerisinde bulunması nedeniyle kent içerisinde önemli bir konumda bulunmaktadır. Bunun yanında deniz ve kara ulaşımını bağlayarak bir ana ulaşım noktası olarak da kullanılan semt, hem Beşiktaş’ta ikamet edenler hem de burayı kullanan kentliler ile oldukça hareketli bir yapı oluşturur.

Topografik açıdan bakıldığında, Beşiktaş’ın bir dere yatağına kurulduğu gözlemlenir. Çevresindeki tepelerin üzerine kurulmuş olan Nişantaşı, Mecidiyeköy, Dikilitaş ve Yıldız semtlerinin ortasında bulunan semt merkezi çok yoğun bir ticari konuma sahiptir ve çevre semtler için önemli bir çekim noktasıdır. Merkezin sonlandığı nokta, Beşiktaş ve Topağacı(Nişantaşı) semtlerinin kesişim noktasıdır ve bu bölge halihazırdaki Beşiktaş Pazar Alanına ev sahipliği yapar. Alan, düz bir satıh üzerinde konumlanmış olan Nüzhetiye caddesinin sonunda yer alan eğimli arazide bulunmaktadır ve Teşvikiye’ye doğru  yükselerek uzanmaktadır. İsmi cumartesi günleri kurulan pazar nedeniyle “Cumartesi Pazarı” olarak da anılan pazar alanı, haftanın geri kalan günlerinde otopark işlevini üstlenmektedir.

Aşırı yapılaşma sonucunda yeterli ve nitelikli donatı alanı yoksunluğuna sürüklenen Beşiktaş, buna rağmen gittikçe daha da çok kültürü barındırmaya başlamıştır. Bu metropolitan yapının beraberinde getirdiği donatı alanı talebini karşılamak amacıyla, önceki alanın işlevsel fakirliğini giderip daha verimli bir kullanım alanı oluşturmak Beşiktaş Pazar Alanı / [Kent Çiftliği] projesinin öncelikli hedefi olmuştur.

Bu hedef doğrultusunda ilk olarak yapının yalnızca haftanın bir gününde aktif olarak kullanılmasını önlemek ve kullanımı bütün günlere yaymak için Nüzhetiye Caddesine bağlanan zemin katın sabit pazar ve gastronomi alanı olarak hizmet vermesi öngörülmüştür. Yapının en işlek –ve en kamusal- şekilde kullanılacağı kotta yapılacak böyle bir düzenlemenin bu kentsel alanın gerçek değerini bulmasına katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Yapıya ulaşımı çift taraflı destekleyebilmek için, haftanın altı gününde otopark, Cumartesi günleri ise geçici pazar olarak kullanılacak olan 2. 3. ve 4. katlar eğimli arazinin sağladığı avantajla Muradiye Deresi sokağına düz ayak geçiş yapacak şekilde set set bağlanmıştır.

Sokağa paralel konumlanan merdivenler ve bu merdivenlerin üzerine eğimi azaltmak amacıyla diagonal yerleştirilmiş olan rampalarla kullanıcıların rahatlıkla katlar arasında geçiş yapabilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca katlar arası erişim, bodrumda oluşturulacak iki otopark katına da ulaşım sağlayan 3 ayrı şaftla desteklenmiştir.  Pazar işlevinden bağımsız olmasına karşın bodrumdaki iki otopark katı, pazar kurulduğu zamanda çevrede bulunacak nakliye araçları için park alanı oluşturulması talebi göz önüne alınarak projeye aktarılmıştır.

En üst katta bir kültür alanı olarak yaratılan “Kent Çiftliği”, Gıda ürünlerinin çok büyük bir oranda şehirlerde tüketilmesine rağmen üretim koşulları ve biçimleri hakkında gittikçe bilgi ve deneyim yoksunluğu çeken kentlilerin “tarladan pazara” ulaşan üretim ve yetiştirme sürecini öğrenmeleri ve takip edebilmeleri için yapının ana fonksiyonlarını destekleyecek bir fikir olarak ortaya çıkmıştır. Projenin en ilginç öğesini oluşturan deneysel mekan, hem projedeki diğer fonksiyonlarla oldukça uyumlu bir çizgi üzerinde bulunmakta, hem de mekansal açıdan farklı bir duruş sergilemektedir. Burada kentlilerin, mobilize saksılarda yetiştirilen ürünlerin üretim sürecini izleyebilmeleri ve üretime doğrudan katılma fırsatını bulmaları amaçlanmıştır. Bununla beraber  kentteki bitkilerin de bilgilerini saklayan bir interaktif merkez, cep sineması ve forum alanları ile şu ana kadar karşılaşılmamış  bir kültür alanının kente kazandırılması sağlanmıştır.

Tüm bu fonksiyonları altında toplayan çatı strüktürü ise döşemelerden ayrı çalışmaktadır. Bu strüktürel özellik serbestçe düzenlenmesi gereken “Kent Çiftliği”nin bulunduğu en üst katta ve yapı önünde kalan yarı açık meydanda kolonlarla bölünmemiş bir alan sunar. Strüktürde bulunan doluluk ve boşlukların yanı sıra özel olarak yerleştirilmiş aynalarla mekan içerisindeki aydınlık dengesi sağlanır, bu da kullanıcılar için bir konfor zonu yaratırken üretim için de elverişli bir ortam hazırlar.

Günümüzdeki üretici-tüketici anlayışını yumuşatarak, kentlilerin içerisinde de üretime dahil olabilecekleri interaktif bir “pazar alanı ve kent çiftliği” oluşturma fikri, süregelen pazar alanı anlayışının dışında faklı imkan ve olasılıklarla yenilikçi bir tavır sergilemektedir.

15072013_SUNUM_BESIKTAS-26
15072013_SUNUM_BESIKTAS-32
15072013_SUNUM_BESIKTAS-31
15072013_SUNUM_BESIKTAS-30
15072013_SUNUM_BESIKTAS-29
15072013_SUNUM_BESIKTAS-28
15072013_SUNUM_BESIKTAS-27
cam01sb
cam07sb
cam02sb
cam06sb
15072013_SUNUM_BESIKTAS-38
15072013_SUNUM_BESIKTAS-46
15072013_SUNUM_BESIKTAS-47
15072013_SUNUM_BESIKTAS-48
15072013_SUNUM_BESIKTAS-54
15072013_SUNUM_BESIKTAS-26
15072013_SUNUM_BESIKTAS-32
15072013_SUNUM_BESIKTAS-31
15072013_SUNUM_BESIKTAS-30
15072013_SUNUM_BESIKTAS-29
15072013_SUNUM_BESIKTAS-28
15072013_SUNUM_BESIKTAS-27
cam01sb
cam07sb
cam02sb
cam06sb
15072013_SUNUM_BESIKTAS-38
15072013_SUNUM_BESIKTAS-46
15072013_SUNUM_BESIKTAS-47
15072013_SUNUM_BESIKTAS-48
15072013_SUNUM_BESIKTAS-54